Czy kary umowne za opóźnienie w transporcie są dozwolone?

Co robi i ile zarabia technik logistyk
Co robi i ile zarabia technik logistyk?
28 października 2019
Jak importować towary z Chin do 100 kilogramów
Jak importować towary z Chin do 100 kilogramów?
18 listopada 2019
Czy kary umowne za opóźnienie w transporcie są dozwolone

Czy kary umowne za opóźnienie w transporcie są dozwolone

W branży transportowej terminowość odgrywa bardzo dużą rolę. Punktualne dostarczenie towarów do wskazanego celu nie zawsze jest jednak możliwe. Czy w takim przypadku klient może zastosować kary umowne za opóźnienie?

Nadmierne korki, protesty, niesprzyjająca pogoda, katastrofy naturalne, czasowe zamknięcie granic – terminowość transportu może być zaburzona przez wiele czynników. Dotyczy to zarówno przewozów odbywających się na trasach krajowych, jak również tych międzynarodowych.

W niektórych sytuacjach nie jest jednak możliwe dochowanie terminu wskazanego w umowie. W takich sytuacjach nagminną praktyką jest nakładanie kar umownych. Czy jednak w rzeczywistości jest to zgodne z prawem?

Transport na czas

Dla klientów firm transportowych czas jest często kluczowym czynnikiem. Terminowe przewozy towarów pozwalają na utrzymanie sprawnie działającego łańcucha dostaw, a tym samym wspierają sprawną realizację obowiązków i wywiązywanie się z umów.

Zaburzenie łańcucha dostaw może zatem posiadać wiele negatywnych skutków, na przykład mogą być to:

  • przestoje w pracy
  • straty związane z zepsuciem się ładunków
  • obniżenie elastyczności działania firmy
  • niezadowolenie klientów
  • naliczanie kar umownych

Oczywiście, takie konsekwencje mogą jednocześnie prowadzić do poważniejszych, na przykład do zmniejszenia poziomu zysków, obniżenia konkurencyjności firmy, a przy tym również utraty jej wizerunku i pozycji.

W związku z tym firmy transportowe dokładają wszelkich starań, aby spełniać terminy wskazane przez klientów, ponieważ punktualna dostawa to korzyść zarówno dla przewoźnika, jak również dla jego klienta.

Niestety, zdarza się, że transport z różnych przyczyn jest opóźniony. Bardzo często zdarza się przy tym, że przyczyna opóźnienia wcale nie wynika z działania kierowcy czy firmy transportowej, ale z zewnętrznych powodów, na które nie mają oni wpływu.

W takich przypadkach klient może chcieć nałożyć na przewoźnika karę umowną wynikającą z niedotrzymania terminu umowy. Czy takie kary mają jednak swoją podstawę prawną?

Czym jest kara umowna?

Zacznijmy od najważniejszych informacji, a mianowicie od tego, czym dokładnie jest kara umowna. Kara ta opisana jest w art. 483 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że jest ona formą zryczałtowanego odkodowania za szkodę, gdy doszło do niewykonania albo nienależytego wykonania usługi.

Jeśli klientowi – wierzycielowi uda się udowodnić przewinienie drugiej strony, wówczas może on domagać się wypłacenia kary umownej. Takie żądania formułować można przed sądem.

Kary umowne a polskie prawo przewozowe

Warto jednak wskazać, że prawo przewozowe obowiązujące w Polsce nieco inaczej podchodzi do kwestii kar umownych za niedotrzymanie terminów lub też w innych przypadkach, gdy dochodzi do niewykonania lub nienależytego wykonania usługi.

W przepisach Prawa przewozowego znaleźć można informację o tym, że wierzyciel może domagać się odszkodowania za zwłokę w przewozie w wysokości nie wyższej niż dwukrotność przewoźnego – opłaty za przewiezienie towaru.

W umowach często można spotkać się z innymi wyliczeniami kar umownych, na przykład za każdą godzinę zwłoki. W takim przypadku wysokość kary nie może rosnąć w nieskończoność i może ona dojść tylko do dwukrotności przewoźnego.

Warto jednak wskazać przy tym, że ograniczenie kwotowe dotyczy jedynie sytuacji, gdy do opóźnienia nie doszło z umyślnej winy lub też rażącego niedbalstwa firmy transportowej. W takich sytuacjach kara ta może być wyższa.

Aby domagać się wyższego odszkodowania, klient musi wtedy udowodnić, że do opóźnienia doszło z powodu przewoźnika, a nie zewnętrznych czynników, na które nie posiadał on wpływu.

Kary umowne w przewozach międzynarodowych według Konwencji CMR

W inny sposób do przypadków spóźnień oraz odszkodowań podchodzi Konwencja CMR, która stosowana jest w odniesieniu do przewozów międzynarodowych.

W Konwencji tej można znaleźć informacje, że odszkodowanie z powodu opóźnienia w przewozie nie może przekraczać wysokości przewoźnego. Dodatkowo, Konwencja wskazuje, że odszkodowanie może być wypłacone jedynie wtedy, gdy klient udowodni poniesienie szkody z powodu nieterminowej dostawy towarów.

Konwencja CMR zakłada również odpowiednie terminy na zgłoszenie roszczenia za nieterminową dostawę. Przepisy Konwencji wskazują, że konieczne jest dochowanie terminu 21 dni od momentu pozostawienia towaru do dyspozycji odbiorcy. Gdy roszczenie zostanie przekazane w terminie dłuższym niż 21 dni, wówczas jest ono bezzasadne.

Warto przy tym wskazać, że innego rodzaju zapisy umowne, która pośrednio lub bezpośrednio powodowałyby naruszenie Konwencji CMR, na przykład zapisy o karze umownej za opóźnienie w dostawie towaru w umowie, nie są ważne.

Podsumowując, wiele kar umownych nakładanych na przewoźników z tytułu opóźnienia w przewozie towarów jest po prostu niezasadnych w myśl przepisów prawa. W takim przypadku firma transportowa może skierować sprawę do sądu, gdzie może dochodzić swoich racji. Warto jednocześnie zaznaczyć, że przepisy dotyczące przewozów krajowych oraz przewozów międzynarodowych różnią się pomiędzy sobą.